Τοπιογραφία

Home » Τοπιογραφία

Τοπιογραφία

Με πλούσια παράδοση στον ευρωπαϊκό χώρο ήδη από τον 17ο αιώνα η τοπιογραφία θα αποτελέσει από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα το κύριο πεδίο ενασχόλησης πολλών κερκυραίων καλλιτεχνών και θα δημιουργήσει μια παράδοση που θα διατηρηθεί και σε όλη τη διάρκεια του 20ου. Σημαντική παράμετρος αυτής της προτίμησης είναι και η σταδιακή επιβολή της τεχνικής της υδατογραφίας στην κερκυραϊκή τέχνη, που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στην αγγλική παρουσία. Αυτή έδωσε τη δυνατότητα στους κερκυραίους καλλιτέχνες να αποδώσουν την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του κερκυραϊκού τοπίου, να εκμεταλλευτούν τη διαφάνεια των χρωμάτων και να δώσουν μερικές από τις πιο σημαντικές δημιουργίες τους. . Λάτρεις της τοπιογραφίας οι κερκυραίοι υδατογράφοι Άγγελος Γιαλλινάς και Σπυρίδων Σκαρβέλης χαρακτηρίζονται ακριβώς για την απόδοση της ιδιαίτερης ατμόσφαιρας της Κέρκυρας.

Στο μεταίχμιο ανάμεσα στη ζωγραφική της υπαίθρου που έχει επιβληθεί από τη γαλλική ζωγραφική του 19ου αιώνα και σε ένα περιορισμένο ιμπρεσσιονιστικό ιδίωμα ενδιαφέρονται κυρίως για το ρόλο του φωτός στη ζωγραφική επιφάνεια. Δουλεύοντας με την μικρή χαρακτηριστική πινελιά δεν αποσυνθέτουν ολότελα τις φόρμες αλλά κατορθώνουν να δώσουν την εντύπωση του στιγμιαίου και του μεταβλητού και να αποδώσουν με εξαίρετο τρόπο τις μεταπτώσεις του φωτός. Έργα όπως τα «Μαρκάς», «Βράχια», «Κοπάδι» και «Δάσος» του Γιαλλινά αποδεικνύουν την ικανότητα του ζωγράφου να αποδίδει τον ιδιαίτερο ρόλο του φωτός.

Στην ίδια κατεύθυνση βρίσκεται και το έργο του Σπυρίδωνα Σκαρβέλη, το οποίο κινείται στα όρια του ιμπρεσσιονισμού με τη μικρή χαρακτηριστική πινελιά, την κυριαρχία του φωτός και των χρωματικών διαβαθμίσεων. Από τις γαλλική τοπιογραφία του ρεαλισμού φαίνεται ότι επηρεάζεται και το έργο του Λυκούργου Κογεβίνα «Μυστράς», με την κυριαρχία της χρωματικής ευαισθησίας και την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης του χώρου, ενώ αντίθετα στο «Τοπίο» του Περικλη Κόλλα είναι σαφείς οι εμπρεσιονιστικές επιδράσεις με την απόδοση του στιγμιαίου και του μεταβλητού. Ανάμεσα στον ρεαλισμό και τον εμπρεσιονισμό ταλαντεύεται και ο Γεώργιος Σαμαρτζής όπως φαίνεται από το έργο του «Ανθισμένος Κάμπος» αλλά και άλλες προσπάθειες της ίδιας εποχής. Κατά τον 20ο αιώνα η ενασχόληση των κερκυραίων ζωγράφων με την τοπιογραφία παραμένει εντατική, συνεχίζοντας την παράδοση του προηγούμενου αιώνα. Με πιο παραδοσιακές φόρμες στη ζωγραφική του ο Στέφανος Τριβώλης, με τολμηρά ανοίγματα σε μια εξπρεσιονιστική γλώσσα ο Άγγελος Κόντης. Πιστός στην τοπιογραφία μένει και ο Νίκος Ζερβός με μια ζωγραφική υπαιθριστικών τάσεων που ενσωματώνει στοιχεία κυρίως από τη γαλλική παράδοση.

Η καλλιτέχνης που πρώτη θα περάσει σε αφαιρετικές διατυπώσεις, όπως φαίνεται στα «Μετέωρα» είναι η Αγλαΐα Παπά, η οποία δίνει έργα που διακρίνονται για τον χρωματικό τους πλούτο, τη συνθετική στιβαρότητα και τον εσωτερικό τους ρυθμό. Η τοπιογραφία άσκησε ιδιαίτερη έλξη και στους κερκυραίους χαράκτες. Ο Λυκούργος Κογεβίνας με την τεχνική της χαλκογραφίας, η οποία του επιτρέπει να αναδείξει τα σχεδιαστικά στοιχεία του έργου του και την αφηγηματική δύναμη της εικόνας, δίνει τα «Τοπία της Αρχαίας Ελλάδας». Ο Νικόλαος Βεντούρας με τη δύναμη της γραμμής του, την αφαιρετική διάθεση, την εξπρεσιονιστική γλώσσα μετατρέπει το τοπίο σε εσωτερικό βίωμα και όραμα.